Hedwig

Waarom goed genoeg beter is dan het allerbeste

Nee heb je, ja kun je krijgen. Op deze simpele en duidelijke logica valt werkelijk niets af te dingen. Dus waarom zou je niet gewoon gaan voor het hoogst haalbare? 

Fout.

Wie zijn leven inricht volgens bepaalde criteria en er genoegen mee neemt wanneer daaraan wordt voldaan, is gelukkiger dan wie altijd op zoek is naar de beste optie. Je hoeft daarvoor geen wetenschappelijk onderzoek te bestuderen, om je heen kijken is genoeg. Zie jij ze ook niet iedere dag: al die rusteloze gezichten vol keuzestress en fear of missing out?

‘Maximizers’ worden ze genoemd: deze mensen voor wie goed nooit goed genoeg is. De Amerikaanse psycholoog Barry Schwartz schreef er het populaire boek The Paradox of Choice over en wijdde er een TEDtalk aan die al miljoenen keren is bekeken. Hij stelt dat keuzevrijheid en onze drang om daar het beste uit te slepen, ons alleen maar minder blij maakt en vooral zorgt voor spijtgevoelens en jaloezie. ‘Als je erop uit bent om de best mogelijke baan te vinden dan blijf je ongelukkig, hoe goed je ook bezig bent. Want altijd zal je denken dat er nog iets beters bestaat,’ zegt hij.

‘Wil je altijd de best mogelijke baan vinden, dan blijf je ongelukkig’

En wat is eigenlijk ‘het beste’? Is dat die felbegeerde managementpositie? En er dan achter komen dat je niet meer de vrijheid hebt om zelf te bepalen om ’s middags eerder naar huis te gaan, maar juist nog veel later thuiskomt vanwege alle verantwoordelijkheden? Is het die nieuwe leaseauto voor de deur en die fantastisch verre vakantie waar je naar snakt omdat je zo hard moet werken om ‘m te kunnen maken?

Het meest frappante is nog dat het beste alleen bestaat bij de gratie van de prestaties van anderen. Ons hele leven is één grote sociale vergelijking. Van hoe vroeg een baby kan kruipen tot een atlete die goud haalt op de Olympische Spelen – of juist met de ‘loservlucht’ naar huis moet.

‘Ik ben net lui genoeg om niet al te ambitieus te zijn’

Wat vond jij van het zilver van Dafne Schippers en haar boze reactie na afloop? Had ze verheugd moeten zijn over haar podiumplek of is ze gewoon in het bezit van de enige echte (sport)mentaliteit? Het is inderdaad bewezen dat maximizers betere resultaten boeken. Maar wat heb je aan een geoptimaliseerde uitkomst als je er nooit echt tevreden mee bent?

Zelf prijs ik mezelf gelukkig met het gegeven dat ik net lui genoeg ben om niet al te ambitieus te zijn. Ik ben blij als ik blij ben, niet als ik het allerhoogste van iets heb bereikt. Mijn eigen maatstaven gelden, als leefde ik op een onbewoond eiland. Niks geen groener gras bij de buren, ook al voel ik me soms een Epke Zonderland die tijdens de huldiging achteraan bij de medaille-loze menigte als een boer met kiespijn staat te grijnzen. Deelnemen is belangrijker dan winnen.

(Beeld: Frank Groeliken)

Deze column stond in de editie van weekblad Intermediair van 25 augustus 2016. Het origineel vind je hier.