Hedwig 011

Schuilen achter je smartphone

Laatst kwam ik een egel tegen, toen ik ’s avonds mijn honden uitliet. Toen hij ons in de gaten had, krulde hij zich op en zag je niets dan een bolletje stekels. Beschermd tegen alle gevaren van buitenaf. Of, dat denkt hij tenminste. 

Wij doen eigenlijk hetzelfde als het ons even te veel wordt. Wanneer je denkt dat de werkdruk niet hoger kan – oh, toch wel. Wanneer je leidinggevende voor de zoveelste keer te weinig inlevingsvermogen toont. Wanneer je je afvraagt hoe lang je nog kan blijven doen alsof je dit werk leuk vindt. Op dat soort momenten trek jezelf terug.

Dat we dit tegenwoordig vooral doen met onze telefoon, is iets wat experts niet bepaald toejuichen. Technologieverslaving is inmiddels een algemeen geaccepteerd verschijnsel en er worden zelfs mensen voor behandeld in afkickklinieken. In China staan er honderden, speciaal opgericht om digitaal te detoxen. Niet heel gek, want het effect van toegeven aan al die meldingen van je smartphone schijnt gelijk te zijn aan het effect van een snuif coke. Steeds weer maakt je lichaam een vleugje dopamine aan en voel je je eventjes heel gelukkig.

Ons dopaminesysteem smacht direct naar een nieuwe beloning

Ons dopaminesysteem raakt nooit verzadigd. Altijd wil het meer. Het verlangt naar een beloning, krijgt zijn beloning en smacht direct naar een nieuwe beloning. Precies daarin schuilt het gevaar van verslaving, hoe zinloos het smartphonegebruik ook is.

Maar is het wel zo zinloos? En spreken we niet te snel van een verslaving? Zelf grijp ik in stressvolle tijden stukken vaker naar mijn iPhone. Ik ben vaker op Facebook en Twitter te vinden en scroll – dikwijls gedachteloos, dat wel – door Instagram. Vooral als ik aan het werk ben, of zou moeten zijn. Pessimisten zouden zeggen dat ik aan uitstelgedrag doe en dat ik me verlies in de digitale wereld die mijn smartphone te bieden heeft. Soms denk ik dat ze gelijk hebben.

Wat als het de enige remedie is voor een té drukke baan?

Maar soms denk ik ook dat mijn telefoon mijn schild van stekels is. Want soms voel ik me die egel en wil ik me gewoon even terugtrekken in mijn eigen wereld. De een gaat naar het toilet, de ander maakt een ommetje en ik pak mijn mobiel. Verslaving of niet, wat als het de enige remedie is voor een té drukke baan?

Wat mij betreft mogen we stoppen met onszelf aanwijzen als degenen die het fout doen en beginnen met vraagtekens zetten bij de wereld om ons heen, en wat er van ons wordt verwacht. Wees gerust die egel, van tijd tot tijd. Soms is het de enige manier.

Afkicken
Gemiddeld brengen we iedere dag twee tot drie uur door op onze mobiele telefoon, waarvan twintig minuten op sociale media. Ben je bang dat je verslaafder bent dan goed voor je is? De volgende drie apps helpen je afkicken:

  • Moment Deze app meet je smartphonegebruik en laat zien welke apps het vaakst en het langst aanstaan. Je kunt ook een limiet instellen. Zit je daar overheen, dan kun je de telefoon die dag alleen nog maar voor noodgevallen gebruiken. Beschikbaar voor iOS (gratis).

  • BreakFree Zenboeddhist Sato, een vrolijk stripfiguur, laat je weten wanneer je te veel op je telefoon zit. ‘Slow down’, knipoogt hij als je bijvoorbeeld langer dan een uur met je telefoon bezig bent. Beschikbaar voor iOS, Android en Windows Phone (gratis).

  • Forest Verbeter de wereld, begin bij je telefoon. Deze app laat je voor langere tijd gefocust werken en plant daarbij een zaadje, die uitgroeit tot een digitale boom. Mooi extraatje: bij 250 van die bomen wordt een écht exemplaar geplant. Beschikbaar voor iOS, Android, Windows Phone en Blackberry (€ 0,99).

(Beeld: Frank Groeliken)

Deze column stond in de editie van weekblad Intermediair van 17 november 2016. Het origineel vind je hier.