Hedwig 006

Een beetje meer compassie, graag

Onlangs werd na een groot internationaal onderzoek de lijst gepubliceerd van meest empathische landen ter wereld. Nederland staat er niet tussen. 

Empathie is de inspanning van iemand die zelfbewust is en die de situatie en emotionele toestand van een andere persoon kan begrijpen, en zelfs plaatsvervangend kan ervaren. Dat is hoe de wetenschap het ongeveer verwoordt. En daar zijn wij dus blijkbaar geen ster in. Toegegeven: het is een gecompliceerde tijd waarin we leven. We klagen over alles en vooral over iedereen, maar tegelijkertijd zitten we te midden van bijna-vergeten familielieden aan de kerstdis te betogen hoe belangrijk het is ‘er voor elkaar te zijn’.

Waar draait het om als het gaat om werk en leven? We zijn er nog niet echt uit, maar alle stress en burn-outs van tegenwoordig bewijzen in ieder geval dat geld en een goede carrière ook niet alles zijn. De laatste tijd gaan er steeds meer stemmen op die pleiten voor het serieuzer nemen van compassie, oftewel: behandel anderen zoals jij wil dat mensen jou behandelen. Waar empathie gericht is op ervaring, is compassie gericht op actie.

Aardig en altruïstisch handelen werkt statusverhogend

Tal van hoogleraren spreken uit dat aardig en altruïstisch handelen niet alleen gelukkiger maakt en zorgt dat je productiever bent, maar ook statusverhogend werkt. Ook al lijkt het soms zo dat de goedzakken vaak aan het kortste eind trekken, ‘wie goed doet, goed ontmoet’ levert je uiteindelijk veel meer op dan alleen maar op jezelf gericht zijn, zegt bijvoorbeeld de Amerikaanse managementprofessor Adam Grant in zijn boek Geven en nemen. “Gevers” creëren een betrouwbaarder netwerk om zich heen, zijn beter in het oplossen van problemen en vinden meer aansluiting bij klanten en collega’s.

Waarom gunnen we een ander die promotie niet?

Het is niemand onbekend dat de mens een groepsdier is, dus waarom gedragen we ons dan toch zo ongelooflijk egoïstisch? Waarom gunnen we een ander die promotie niet, en weten we al helemaal niet dat hij of zij het extra inkomen veel harder nodig heeft? Waarom gaan we opgetogen op tijd naar huis omdat het kan, terwijl we zien dat een ander aan het bezwijken is onder de hoeveelheid werk? Compassie is niet klef of soft, het is wat we van nature al in ons hebben. Denk nou zelf: als je moet kiezen tussen twee personen om aan je project mee te werken, en ze hebben allebei vergelijkbare talenten en vaardigheden, maar de ene is aardiger dan de ander, wie zou je dan vragen?

‘Veel mensen interpreteren Darwin verkeerd door te beweren dat survival of the fittest betekent dat de sterkste en meest meedogenloze overleeft, terwijl het in feite gaat om de aardigste en meest coöperatieve die ervoor zorgt dat een soort op de lange termijn overleeft.’ Dat schrijft neurochirurg James Doty in zijn boek Magisch brein, magisch hart, waarin hij vertelt over de wetenschappelijk bewezen relevantie van compassie. Hij is oprichter en directeur van het Center for Compassion and Altruism Research and Education aan Stanford University School of Medicine en stelt dat medeleven en onbaatzuchtigheid ervoor zorgen dat we als mensen het allerbeste uit onszelf halen – en uit anderen dus.

Vergeet die plannen over hogerop groeien of een betere baan vinden. Heb je nog ruimte voor een goed voornemen, laat dat dan zijn dat je er meer voor anderen bent. Dan komt de rest vanzelf.

(Beeld: Frank Groeliken)

Deze column stond in de editie van weekblad Intermediair van 15 december 2016. Het origineel vind je hier.