tesla

‘Auto’s zijn iPads op wielen geworden’

Volgens hoogleraar Maarten Steinbuch zal minstens de helft van de nieuw verkochte auto’s in 2025 volledig elektrisch zijn. Over hacks maakt hij zich weinig zorgen: ‘Eigenlijk is het niet mogelijk om van buitenaf zomaar in te grijpen.’

Het interview vindt al rijdend plaats omdat de agenda van Steinbuch bomvol zit, mede vanwege Dieselgate. De stoelverwarming hebben we nauwelijks aangezet, of de hoogleraar trapt zijn bordeauxrode Tesla flink op de staart. Een auto met een verbrandingsmotor moet eerst toeren maken, maar bij een elektrische heb je direct ‘koppel’, oftewel versnelling, legt hij uit. Schakelen hoeft niet meer. In de auto is het opmerkelijk stil, je hoort alleen het geluid van de banden en de wind. Steinbuch: ‘Grappig genoeg heeft iedereen die elektrisch rijdt hetzelfde: je wordt er rustiger van. Niet meer dat gebrul van die motoren, dat is zó ontspannen. Op de snelweg rijd ik ook altijd honderd of honderdtien. Ik heb niet meer de behoefte om harder te rijden, ik krijg minder bonnen nu.’

image566968dd619d4

De professor rijdt sinds twee jaar in zijn eigen Tesla, een volledig elektrische sedan met een actieradius van bijna vierhonderd kilometer. Terwijl hij allerhande technische snufjes toont, bekent hij dat hij eigenlijk nooit zo met auto’s bezig was: ‘Ik heb altijd in een Renault Kangoo gereden. Die koop je niet bepaald om stoer mee te doen. En altijd tweedehands. Totdat ik een advertentie van Tesla zag, wat een mooie auto. Op dat moment maakte ik al een paar jaar deel uit van het Formule E-Team (vanuit de overheid opgezet om elektrisch rijden te bevorderen, red.) en vond ik dat ik zelf eigenlijk ook elektrisch moest gaan rijden. Niet alleen om het goede voorbeeld te geven, maar ook om aan mijn studenten uit te leggen dat de tijd echt verandert. Automotive zit in een enorme transitie. Auto’s zijn iPads op wielen geworden en de Tesla is daar het bewijs van.’

Zo’n Tesla is wel flink duur, de nieuwprijs van de Model S start bij 71.900 euro.

‘Op mijn blog had ik al geschreven over hoe je zoiets fiscaal aantrekkelijk aan kunt pakken. Zelf heb ik een BV opgericht en daarin het geld gestopt dat mijn vrouw en ik hadden gespaard om onze boerderij van af te lossen. Daar heb ik toen de Tesla van gekocht. Je moet in eerste instantie het geld hebben, maar nu bespaar ik per jaar wel ongeveer vierduizend euro aan brandstofkosten. Dat is gewoon heel veel geld. Ik had nooit kunnen bedenken dat ik zo veel voor een auto over zou hebben, maar spijt heb ik zeker niet.’

Hoe is de overstap bevallen?

‘Ik wil nooit meer terug. Veel mensen vragen me: hoe lang duurt dat laden nou? Dan zeg ik: tien seconden, want ik kom met mijn auto aan, stop de stekker erin en ik loop weg. Ik laad ‘m gewoon thuis op, op nachtstroom, maar ik ben zelfs al drie keer in één dag naar Zuid-Frankrijk gereden met mijn vrouw. Dat was helemaal goedkoop, want de Tesla leidde ons langs de gratis superchargers die Elon Musk overal in Europa aan het bouwen is. In Nederland zijn de meeste laadpalen betaald. Maar goed, dan betaal je alsnog maar iets van acht euro voor een volle tank.’

Elektrisch rijden heeft een groen imago, maar is dat niet afhankelijk van hoe die elektriciteit is opgewekt?

‘Er ging een tijd het verhaal rond dat als je de batterijproductie meetelt, een elektrische auto vervuilender is. Dat is niet waar: dan is ’ie nog altijd 20 tot 40 procent schoner dan een auto met een verbrandingsmotor.
Als je dan ook nog eens op groene energie rijdt – en bijna alle laadpalen in Nederland zijn gekoppeld aan groene energie – dan bespaar je tot wel 70 procent op de uitstoot van CO2. Op termijn wordt dat alleen maar beter, omdat de productie van batterijen steeds efficiënter en schoner verloopt.’

En hoe zit het nou met waterstof?

‘Het voordeel van waterstof is dat je het kunt tanken zoals benzine. Wel moeten we daarvoor nieuwe tankstations bedenken en aanleggen, maar het lost direct het actieradiusprobleem op. Het probleem van waterstof is alleen dat je het moet maken, en daarvoor heb je energie nodig. Dat kan prima met duurzame energie, maar je gebruikt wel twee keer zo veel energie dan als je simpelweg een batterij oplaadt. Stel dat over zoveel jaar energie gratis is omdat we allemaal zonnecellen op onze dakpannen hebben liggen, dan wordt waterstof een heel interessante manier om energie in op te slaan. Maar voordat het zover is, is het een beetje zonde van het geld en de energie.’

Over welke ontwikkeling in de autobranche ben je het meest enthousiast?

‘Twee dingen. Ten eerste is dat de schone, duurzame auto. Omdat batterijen zo goedkoop worden, zie je dat die ontwikkeling enorm aan het versnellen is. Ten tweede de autonome, slimme auto die gebaseerd is op software. Ik heb een paar weken geleden gereden in een Tesla die zelf kan rijden, de mijne is daar net te oud voor. Dan kun je echt met je armen over elkaar zitten terwijl hij perfect tussen de lijntjes blijft en met de richtingaanwijzer schuift hij een rijbaan op. Een soort cruisecontrol-plus, heel ontspannen.’

image566968c0808c7Zou die autonome auto kunnen gaan zorgen voor minder files?

‘Dat hoop ik, maar dat is nog niet aan de orde. Er zullen in ieder geval minder ongelukken gebeuren. Volvo heeft nu al een systeem ontwikkeld waarbij de auto automatisch remt wanneer iemand ervoor loopt of valt. Dan kun je niet meer ingrijpen als mens. Volvo adverteert ook met dat autonoom rijden uiteindelijk tot 100 procent veiligheid leidt.’

Je hebt ergens gezegd dat het eigenlijk van de zotte is dat wij nog zelf rijden, met ons reactievermogen.

‘Stel je nou voor dat je vanaf een andere planeet kijkt en mensen ziet die door een stomme beweging van een stuur hartstikke dood kunnen zijn. Dat is toch heel eng?’

Maar is het niet ook een eng idee dat een auto een computer is, die gehackt kan worden?

‘Ik voel dat niet als eng. Deze systemen zijn door en door getest. Eigenlijk is het niet mogelijk om van buitenaf zomaar in te grijpen.’

Die iPad op wielen wordt door mensen gemaakt, en mensen maken fouten.

‘Ja, dus wat mensen doen is software bedenken die weer software kan controleren. Gelukkig hebben alle autofabrikanten hier heel veel aandacht voor en ook aan de TU Eindhoven werken veel mensen aan het ontwikkelen van software die niet te hacken valt.’

Zijn elektrische auto’s dan echt de toekomst? Moet iedereen elektrisch rijden?

Iedereen gáát elektrisch rijden, daar ben ik van overtuigd. De vraag is even hoe snel. Vaststaat dat in 2018 al vijf modellen van 30.000 euro verschijnen die op één batterijlading ook nog eens een actieradius hebben van driehonderd kilometer. Zelf denk ik dat zeker de helft van de nieuw verkochte auto’s in 2025 volledig elektrisch is. Dus dat is heel snel.’

En hoe zit het met tweedehands auto’s? Er lijkt nog weinig duidelijkheid te bestaan over de levensduur van de accu’s.

‘Dat wordt steeds duidelijker. De accu’s in Tesla’s degraderen ongeveer een procent per 50.000 kilometer, dus na 500.000 kilometer kun je in plaats van 400 kilometer nog maar 360 kilometer met een “volle tank”. En dan is die dure kop er ook nog eens af. Met slechts vier cent de kilometer aan brandstof, dan rijd je toch fluitend overal naartoe?’

Nog een laatste keer trekt de professor kort maar krachtig op. ‘Toen ik dacht over het kopen van deze Tesla, mocht ik een weekend met Roadster-sportmodel ervan rijden. Aan het eind van dat weekend zei ik tegen mijn vrouw: nu moet jij even. “Nee joh, ik hoef toch niet zo hard te rijden”, antwoordde ze. Na even aandringen wilde ze dan toch een rondje maken. We stonden voor een stoplicht om de snelweg op te gaan en naast ons stond zo’n BMW-jongetje, weet je wel. Hij dacht: ik trek haar wel even eruit. Het werd groen, mijn vrouw deed dat stroompedaal naar beneden en ze spoot weg. Eenmaal thuis zei ze: koop ‘m maar.’

Wie is Maarten Steinbuch?
1960: Geboren in Zeist.
1984: Cum laude afgestudeerd op Werktuigbouwkunde aan de TU Delft.
1984 – 1987: Onderzoeksassistent KEMA.
1989: Gepromoveerd aan de TU Delft.
1987 – 1998: Wetenschappelijk onderzoeker bij Philips Research Labs. Werkte aan de eerste cd-romdrive.
1999 – heden: Hoogleraar Systeem- en Regeltechniek aan de TU Eindhoven. Werkt twee derde van zijn tijd aan robots, onder andere voor medische toepassingen, en een derde aan automotive.
2012: Oprichter bacheloropleiding Automotive aan TU Eindhoven.
2013: Benoemd tot Universiteitshoogleraar aan de TU Eindhoven.
2015: Winnaar Academic Society Award door Koninklijk Instituut Van Ingenieurs.

3 manieren om elektrisch te rijden
Volledig elektrisch: deze auto’s (zoals de Nissan Leaf) hebben uitsluitend een elektromotor en stoten geen schadelijke stoffen uit. De meeste huidige modellen hebben een maximale actieradius van slechts 150 kilometer.
Range extender: deze auto’s (zoals de Opel Ampera) rijden op een elektromotor, maar hebben ook een kleine brandstofmotor aan boord. Deze drijft niet de wielen aan, maar laadt de accu bij wanneer de stroom op dreigt te raken.
(Plug-in) Hybride: een hybride auto (zoals de Toyota Prius) heeft zowel een brandstof- als een elektromotor. Wanneer je de accu’s ook aan het stopcontact kunt laden, spreken we van een plug-in hybride.
Bron: ANWB

Fiscale handigheidjes
Steinbuch: ‘Voor bedrijven bestaan allerlei fiscale handigheidjes, maar als particulier heb je alleen plezier van het feit dat je geen wegenbelasting hoeft te betalen, en geen motorrijtuigenbelasting bij de aanschaf. Het afschaffen van de btw zou de consumentenmarkt echt helpen. In Frankrijk en België werken ze al met een premie bij aanschaf. Waarom zou je als zakelijk rijder zo veel voordeel te hebben en als particulier niet?’

Banen door elektrisch rijden
Steinbuch: ‘Carlo Brantsen, de hoofdredacteur van autoblad Carros, zegt dat elektrisch rijden op dit moment gewoon nog niet klaar is voor de grote markt, en daar heeft hij gelijk in. Ik kan me ook best voorstellen dat je oppositie neemt tegenover een groep mensen die het al te rooskleurig brengt. Kijk, om het voor de bühne te krijgen, moet je soms een beetje overdrijven. Anders krijg je die beweging niet op gang. En het heeft bijkomende voordelen: doordat we in Nederland nu vooroplopen, vormt onze kennis over bijvoorbeeld laadpalen een goed exportproduct. Elektrisch rijden heeft hier al een hoop banen opgeleverd, bijvoorbeeld in de laadinfrastructuur.’

(Beeld: Frank Groeliken)

Dit interview stond in de editie van weekblad Intermediair van 10 december 2015. Het origineel vind je hier.